มูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ

ยินดีต้อนรับสู่เว็บไซต์ของเรา

ภาคีความร่วมมือ

เทคโนโลยีสะอาด
แนวคิด/หลักการ การนำเทคโนโลยีสะอาดมาใช้เพื่อจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อม เป็นยุทธศาสตร์หลักประการหนึ่งของแผนงานพัฒนาแรงงานนอกระบบ ภาคการผลิต โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมให้เอื้อต่อสุขภาพ โดยใช้หลักเทคโนโลยีสะอาด ซึ่งจะนำไปสู่การขยายผลทั้งในระดับชุมชนและระดับองค์กรท้องถิ่น กระบวนการดำเนินงานเริ่มต้นตั้งแต่การวิเคราะห์ข้อมูล สภาพปัญหาและกำหนดแนวทางแก้ไขที่เหมาะสม ก่อนที่จะลงมือปฏิบัติร่วมกันระหว่างนักวิชาการและชุมชน จากความร่วมมือกับทางสถาบันวิชาการที่อยู่ในภูมิภาค ภาคเอกชน และกลุ่มอาชีพ โดยใช้พื้นที่ชุมชนและงานของกลุ่มอาชีพในชุมชนเป็นเสมือน “ ห้องทดลองวิทยาศาสตร์ ” เพื่อสร้างให้เกิดการเรียนรู้ การทำงานและการพัฒนาวิธีการทำงานเพื่อให้เกิดความเหมาะสมในการนำไปใช้และการขยายผลต่อ และจากการดำเนินงานยังพบว่า สามารถทำให้คนภายในชุมชนที่อยู่รอบข้างได้มองเห็นความสำคัญของการหาทางเลือกที่เหมาะสมเพื่อแก้ไขปัญหาร่วมกัน กระบวนการทำงานดังกล่าว ต้องใช้ทักษะทั้งทางวิทยาศาสตร์และสังคม และความตั้งใจของคนที่เกี่ยวข้อง ซึ่งผู้ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการต่างก็มีบทบาทหน้าที่ที่แตกต่างกันกลุ่มอาชีพชุมชนมีบทบาทสำคัญในการเป็นนักทดลองร่วม และพร้อมที่จะปรับปรุงกระบวนการผลิตจากการที่ได้เรียนรู้จากข้อมูลและประสบการณ์จริง นักวิชาการ ทำหน้าที่ในการศึกษาทางเลือกที่เหมาะสมและออกแบบเทคนิควิธีการที่มีความเหมาะสมกับกลุ่มอาชีพ และประเมินประสิทธิภาพและประสิทธิผล ทั้งในเรื่องการใช้ การบำรุงรักษา ความคุ้มค่า และความเป็นไปได้ในการที่จะนำไปขยายผลให้กลุ่มหรือชุมชนอื่นๆ และให้คำแนะนำกับกลุ่มในการพัฒนาปรับปรุง ผู้ที่มีบทบาทสำคัญอีกผู้หนึ่งต่อการสนับสนุนการทำงานอย่างต่อเนื่องและยั่งยืนในชุมชนทั้งในส่วนของการสนับสนุนทรัพยากรและการพัฒนาเป็นนโยบายของท้องถิ่น คือ องค์กรท้องถิ่น ซึ่งได้แก่องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต. ) และเทศบาล ซึ่งมีบทบาท อำนาจและหน้าที่โดยตรงตาม พรบ. การกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และ พรบ.การสาธารณสุข พ.ศ.2535 ตัวอย่างความสำเร็จ 4 กรณีใน 4 ภาค กลุ่ม /พื้นที่นำร่องการใช้เทคโนโลยีสะอาด : ภาคเหนือ บ่อบำบัดน้ำเสียของกลุ่มผู้ประกอบการลำไยอบแห้ง บ้านสันป่าเหียง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ปัญหาของกลุ่ม คือ ท่าทางการทำงานที่ไม่เหมาะสม น้ำเสียที่ส่งกลิ่นเหม็นรบกวน เป็นแหล่งเพาะพันธุ์แมลงวันซึ่งเป็นพาหะของโรค สิ่งที่ได้ปรับปรุง คือ ปรับท่าทางการทำงาน ซึ่งได้แก่ การนั่ง การยกของ เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงต่อการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ การจัดระบบการใช้น้ำ ลดการใช้น้ำในทุกขั้นตอนการผลิตให้น้อยลง การจัดทำบ่อบำบัดต้นทุนต่ำ ซึ่งช่วยลดปริมาณน้ำเสียที่มีผลกระทบต่อชุมชน ผลพลอยได้จาการปรับปรุง คือ สมาชิกกลุ่มและชุมชนใกล้เคียงมีความตระหนักในเรื่องสุขภาพความปลอดภัยในการทำงานมากขึ้น พัฒนาของกลุ่มสู่มาตรฐาน คือ ได้รับมาตรฐานอาหารและยา ( อย. ) ซึ่งนำไปสู่การเพิ่มมูลค่าแก่ผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม สร้างความมั่นใจแก่ผู้บริโภค ลดต้นทุนการผลิตด้าน เช่น ลดค่าน้ำ ลดระยะเวลาในการทำงาน หนุนเสริมให้เกิดการยอมรับของชุมชนต่อกลุ่ม เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับกลุ่ม /ชุมชนใกล้เคียงที่มีการผลิตสินค้าตัวเดียวกัน กลุ่ม /พื้นที่นำร่องการใช้เทคโนโลยีสะอาด : ภาคอีสาน ระบบบำบัดน้ำเสียจากการต้มย้อมของกลุ่มทอผ้าไหม บ้านสวาย อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ ปัญหาของกลุ่ม คือ ไม่ใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE - Personal Protection Equipment) ที่จำเป็นในขั้นตอนการย้อม น้ำเสียจากการต้มย้อมที่มีส่วนประกอบของโลหะหนักที่มีพิษ อันได้แก่ตะกั่ว โครเมี่ยม และแมงกานีส ไม่ได้รับการบำบัดก่อนที่จะปล่อยสู่สิ่งแวดล้อม สิ่งที่ได้ปรับปรุง คือ ใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล ที่จำเป็นในขั้นตอนการย้อม คือ หน้ากาก แว่นตา ถุงมือ รองเท้าบู๊ต ระบบบำบัดน้ำเสียจากการต้มย้อม ที่ใช้เถ้าแกลบจากโรงสีเป็นวัสดุหลักในการดูดซับก่อนที่จะปล่อยสู่สิ่งแวดล้อม นำน้ำสีที่เหลือจากการย้อมผ้าไหมมาใช้ใหม่อีกครั้ง (re-use) โดยการนำไปย้อมกก ผือ ผักตบชวา ซึ่งเป็นวัตถุดิบในการจักสาน ทดลองการใช้สี non-toxic ในการย้อมไหม ผลพลอยได้จาการปรับปรุง คือ สมาชิกกลุ่มและชุมชนใกล้เคียงมีความตระหนักในเรื่องสุขภาพความปลอดภัยในการทำงานมากขึ้น เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับกลุ่ม /ชุมชนใกล้เคียงที่มีการทอผ้าไหมเช่นเดียวกัน กลุ่ม /พื้นที่นำร่องการใช้เทคโนโลยีสะอาด : ภาคกลาง ระบบกำจัดฝุ่นและฟูมโลหะจากการหลอมสำริดของกลุ่มเครื่องทองลงหิน ชุมชนประดิษฐ์โทรกาล กรุงเทพฯ ปัญหาของกลุ่ม คือ สภาพแวดล้อมการทำงานที่มีความเสี่ยงต่อสุภาพ คือ ความร้อน ฝุ่น และฟูมโลหะ ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคไข้ฟูมโลหะ โรคนิวโมโคนิโอซิส เหตุรำคาญที่เกิดจากการฟุ้งกระจายของฝุ่น และฟูมโลหะในชุมชน อุบัติเหตุจากเครื่องจักรที่เก่า ชำรุดและไม่ได้มาตรฐาน สิ่งที่ได้ปรับปรุง คือ เตาหลอมที่มีประสิทธิภาพสูงที่มีผลในการลดความร้อน ลดปริมาณของก๊าซที่เกิดจากการเผาไหม้ ระบบดักเก็บฝุ่น และฟูมโลหะ ที่ประกอบด้วยท่อดูดอากาศ อุปการณ์ดักเก็บมลพิษแบบเปียก หอใส่วัสดุ (Packed Tower) ด้วยระบบอากาศไหลสวนทางกับน้ำ (Countereurrent Flow) พัดลมดูดอากาศ เครื่องสูบน้ำ และปล่องควัน ผลพลอยได้จาการปรับปรุง คือ สมาชิกกลุ่มและชุมชนใกล้เคียงมีความตระหนักในเรื่องสุขภาพความปลอดภัยในการทำงานมากขึ้น ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มซึ่งได้รับมาตรฐานสินค้าชุมชนระดับ 5 ดาวมีความน่าเชื่อถือยิ่งขึ้น กลุ่ม /พื้นที่นำร่องการใช้เทคโนโลยีสะอาด : ภาคใต้ เครื่องมือทุ่นแรงและการปรับสภาพแวดล้อมการทำงานของกลุ่มรับซื้อน้ำยางกอไผ่ ตำบลคลองเปี๊ยะ ตำบลจะนะ จังหวัดสงขลา ปัญหาของกลุ่ม คือ การยก เคลื่อนย้ายน้ำยางที่มีน้ำหนักมากมาชั่งและถ่ายสู่บ่อพักน้ำยางด้วยท่าทางการทำงานที่ไม่ถูกต้อง เป็นสาเหตุของอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ลดการสัมผัสแอมโมเนียซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผสมน้ำยาง มีพิษกัดกร่อนเนื้อเยื่อและระบบทางเดินหายใจ สิ่งที่ได้ปรับปรุง คือ การสร้างเครื่องมือผ่อนแรงในการขนถ่ายน้ำยาง การสร้างโครงเหล็กเพื่อบรรทุกน้ำยาง การสร้างชุดถังเก็บแอมโมเนียที่มิดชิกว่าเดิมเพื่อลดความสัมผัส การปรับผังบริเวณที่ทำงานทั้งหมด ให้ง่ายต่อการทำงานที่เกี่ยวข้องกับการยกและการเคลื่อนย้ายน้ำยาง ผลพลอยได้จาการปรับปรุง คือ สมาชิกกลุ่มและชุมชนใกล้เคียงมีความตระหนักในเรื่องสุขภาพความปลอดภัยในการทำงานมากขึ้น คนทำงานใช้เวลาในการทำงานสั้นลง มีเวลาพักผ่อนมากขึ้น สุขภาพจิตดีขึ้น เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับกลุ่ม /ชุมชนใกล้เคียงที่มีการทำงานอย่างเดียวกัน