ดร.สุรินทร์ เริ่มต้นการสัมมนาด้วยการกล่าวถึงการรวมตัวกันของชุมชนอาเซียนว่าประกอบด้วยพันธะกิจ 3 ด้านคือ ด้านความมั่นคง ด้านเศรษฐกิจ และสังคมวัฒนธรรม ซึ่งที่ผ่านมามีการสร้างกลไกทางเศรษฐกิจขึ้นมาหลายด้านแต่ภาคประชาชน องค์กรพัฒนาเอกชน และสหภาพแรงงานยังมีส่วนร่วมด้วยน้อย ในขณะเดียวกันการพัฒนาด้านสังคมและวัฒนธรรมก็ไม่สามารถทำให้ ประชาชน 556 ล้านคนของอาเซียนมีอัตตาลักษณ์ และภูมิใจร่วมกันว่าเป็นประชาชนในชุมชนอาเซียน ทำให้การพัฒนาของอาเซียนห่างไกลจากภาคประชาสังคมที่แท้จริงและไม่ได้สร้างดุลยภาพทางด้านเศรษฐกิจและสังคมแก่ประชาชนของอาเซียน

การสร้างการแข่งขันด้านเศรษฐกิจที่ผ่านมามีแนวทางที่จะแข่งขันกันลงเหว คือแข่งกันในเรื่องการมีค่าแรงที่ต่ำสุด ให้สวัสดิการสังคมที่ต่ำสุด ไม่สนใจปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่จะตามมา ไม่ต้องมีมาตรฐานแรงงานตามหลักสากล เพื่อลดต้นทุนการผลิต และดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ ผลของการพัฒนาในทิศทางนี้ทำให้ประชาชนในอาเซียนมีการเติบโตที่ไม่เท่าเทียมกัน มีการเอาเปรียบกันเองภายในแต่ละประเทศ ช่องว่างระหว่างคนจนและคนรวยสูงขึ้นมาก คนที่จนมีรายได้เฉลี่ยประมาณปีละ 209 อเมริกันดอลลาร์(หรือประมาณ 7,000 บาท) ส่วนคนที่รวยมีรายได้เฉลี่ยอยู่ที่ปีละ
300,000 อเมริกันดอลลาร์ (หรือประมาณ 10 ล้านบาท)

ดร.สุรินทร์ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่าจากรายงานขององค์การแรงงานระหว่างประเทศที่จัดทำขึ้นในการประชุมที่กรุงลิสบอน
ประเทศโปรตุเกส พบว่าที่กระแสโลกาภิวัตน์ยังมีการขยายตัวที่รวดเร็วและรุนแรง มีความก้าวหน้าเกิดขึ้นมาก ในขณะเดียวกันช่องว่างต่าง ๆ ก็เกิดขึ้นมากด้วยเช่นกัน ความเป็นธรรม และความเท่าเทียมในสังคมมีความก้าวหน้าน้อยมาก
โดยเฉพาะสังคมอาเซียน

ประเด็นที่สำคัญที่เกิดขึ้น คือสภาพการจ้างงานที่เปลี่ยนไป เศรษฐกิจภาคนอกระบบเติบโตขึ้นมาก มีแรงงานนอกระบบ และแรงงานข้ามชาติเกิดขึ้นมาก แรงงานเหล่านี้ไม่มีสถิติที่แน่นอน ไม่มีสวัสดิการสังคมไม่มีการต่อรองร่วมกัน แต่แรงงานเหล่านี้ได้มีส่วนในการสร้างความเติบโตและการแข่งขันทางเศรษฐกิจของแต่ละประเทศ และที่สำคัญโครงข่ายความมั่นคงทางสังคมที่จัดให้สำหรับแรงงาน เหล่านี้มีความก้าวหน้าน้อยมากทั้งการบริการทางสุขภาพ และการคุ้มครองทางสังคมอื่นๆ หลักการงานที่มีคุณค่าขององค์การแรงงานระหว่างประเทศที่จะช่วยให้มั่นใจว่าการเคลื่อนตัวของกระแสโลกาภิวัตน์เป็นไปอย่างเป็นธรรมนั้นไม่ค่อยได้รับการเหลียวแลจากฝ่ายปกครอง ซึ่งถ้าปล่อยให้สถานการณ์เป็นเช่นนี้ต่อไป ความทุกข์ยากของแรงงานเหล่านั้นก็จะส่งผลกลับมาเป็นความทุกข์ยากของพวกเราทุกคน

สิ่งสำคัญที่ดร.สุรินทร์ปิดท้ายการพูดคุยในวันนั้นคือ ในระยะต่อไปการพัฒนาด้านสังคมและวัฒนธรรมของอาเซียนจะช่วยให้อาเซียนสามารถรวมกันได้เข้ม แข็งขึ้น ถ้าสังคมขาดเสรีภาพ และขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน สังคมก็สิ้นหวัง ความก้าวหน้าที่เกิดจากกระแสโลกาภิวัฒน์ นั้นก็ไม่มีความหมาย เพราะไม่ได้ก่อให้เกิดประโยชน์กับประชาชนส่วนใหญ่
ทกวันนี้เราทุกคนไม่สามารถอยู่โดดเดี่ยวได้ ดังนั้นตัวเขาเองในฐานะเลขาธิการอาเซียนก็ไม่สามารถแก้ปัญหา ที่เกิดขึ้นได้โดยลำพัง พี่น้องแรงงาน นักวิชาการและองค์กรพัฒนาเอกชนต้องมาช่วยกันสร้างเครือข่ายธรรมมาภิบาลให้เกิดขึ้นเพื่อร่วมกันทำงานให้เกิดความเท่าเทียมแก่ประชาชนซึ่งมีความหลากหลายของสังคมอาเซียน

จากความคิดเห็นของดร.สุรินทร์ พิศสุวรรณ Christopher Ng เลขาธิการภาคพื้นเอเชียแปซิฟิก ของ UNIAPRO ได้เสนอต่อที่ประชุมในวันนั้นว่า ถ้าคนงานในอาเซียนมุ่งหวังที่จะเห็นชีวิตที่ดีกว่า และได้รับสิทธิด้านแรงงานเท่าเทียมกันกัน
ทุกคนก็ต้องมาช่วยกันผลักดันให้มีการพัฒนาที่ยั่งยืนที่เอื้อต่อการ ลงทุนที่ดี และ มีสันติสุขร่วมกัน ต้องสร้างให้แรงงานมีความสมานฉันท์ และเป็นหุ้นส่วนทางสังคมอย่างแท้จริง นอกจากนั้นยังต้องช่วยกันผลักดันให้บริษัทต่าง ๆ ยอมรับกับทิศทางการพัฒนาเช่นนี้ โดยยังคงมีความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างสหภาพแรงงานและบริษัท ในขณะเดียวกัน สหภาพแรงงาน องค์กรพัฒนาเอกชน และทุกส่วนที่เกี่ยวข้องควรจะมีเวทีหารือกันอย่างสม่ำเสมอ เพื่อแบ่งปันข้อมูลและร่วมกันแสวงหาแนวทางที่จะช่วยให้เกิดกระบวนการพัฒนาอย่างยั่งยืนนี้

แรงงานนอกระบบในประเทศไทย

ในประเทศไทยแรงงานนอกระบบซึ่งประกอบด้วย แรงงานในภาคเกษตร ผู้ผลิต เพื่อขาย ผู้รับงานไปทำที่บ้าน ผู้ใช้แรงงานในภาคบริการต่าง ๆ หาบเร่แผงลอย และผู้ประกอบอาชีพอิสระอื่น ๆ มีจำนวนรวมถึง 22.5 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 62.1 ของกำลังแรงงานทั้งประเทศจำนวน 36.3 ล้านคน แรงงานนอกระบบในประเทศไทย ต้องเผชิญกับการถูกละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานของแรงงานในหลายประการ อันได้แก่ งานที่ทำขาดความมั่นคง ไม่ได้รับค่าตอบแทนแรงงานที่เป็นธรรม

งานที่ทำมีความเสี่ยงและมีอันตรายต่อสุขภาพ เข้าไม่ถึงกองทุนประกันสังคมและบริการอื่น ๆ ของรัฐ และไม่สามารถใช้สิทธิในการรวมตัวต่อรอง ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากการที่ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไม่ได้ให้การคุ้มครองครอบคลุมไปถึงแรงงานนอกระบบ ในขณะที่กฎกระทรวงคุ้มครองแรงงานในงานรับไปทำที่บ้าน พ.ศ. 2547 และกฎกระทรวงคุ้มครองแรงงานเกษตรกรรม พ.ศ. 2548 ไม่ได้ให้การคุ้มครองที่เพียงพอ และไม่สามารถบังคับใช้ได้จริง และการผลักดันพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมพัฒนาผู้รับงานไปทำที่บ้านยังไม่บรรลุผล จึงสรุปได้ว่าปัจจุบันยังมิได้มีกฎหมายเฉพาะใด ๆ
ที่จะให้การคุ้มครองแรงงานนอกระบบอย่างสมเหตุสมผลและเพียงพอ

ข้อเสนอการขยายประกันสังคมมาสู่แรงงานนอกระบบของเครือข่ายแรงงานนอกระบบ

เครือข่ายแรงงานนอกระบบได้เรียกร้องอย่างต่อเนื่อง ที่จะให้มีการขยายการ ประกันสังคมมาสู่แรงงานนอกระบบ และได้จัดทำชุดข้อเสนออย่างเป็นทางการมาตั้งแต่ปี 2548 โดยมีรายละเอียด คือ

1) ให้มีหลักการเฉลี่ยทุกข์ เฉลี่ยสุข แรงงานนอกระบบทุกกลุ่มอาชีพ ทุกคน เข้าสู่กองทุน จ่ายเงินสมทบตามฐานของรายได้ และได้รับการดูแลเมื่อประสบความยากลำบากในการดำเนินชีวิต

2) ให้รัฐและผู้ว่าจ้าง/เจ้าของงานร่วมรับผิดชอบจ่ายเงินสมทบเข้าสู่กองทุน

3) ให้อยู่บนหลักการความเสมอภาคเท่าเทียม และไม่เลือกปฏิบัติต่อแรงงาน นั่นคือ แรงงานนอกระบบจะต้องได้รับสิทธิประโยชน์คุ้มครองที่เท่าทียมกับการประกันสังคมของแรงงานในระบบ คือ 7 กรณี ได้แก่ เจ็บป่วย คลอดบุตร ทุพพลภาพ สงเคราะห์บุตร ตาย ชราภาพ และ ว่างงาน (รวมทั้งกรณีของอุบัติเหตุและการเจ็บป่วยอันเนื่องมาจากการทำงานซึ่งแรงงานนอกระบบได้รับการคุ้มครองจากกองทุนเงินทดแทน ) และการเก็บเงินสมทบจากแรงงานนอกระบบต้องไม่เกินร้อยละ 5 ของรายได้

4) กลุ่มผู้รับงานไปทำที่บ้าน กลุ่มแรงงานเกษตรในระบบพันธะสัญญา และแรงงานนอกระบบกลุ่มอื่น ๆ ที่กำลังเผชิญปัญหาความเสี่ยงอันเนื่องมาจากการขาดหลักประกันทางสังคมค่อนข้างสูง จะต้องได้รับสิทธิในการเข้าสู่ระบบประกันสังคมเป็นกลุ่มแรก ๆ

5) สำนักงานประกันสังคมต้องออกแบบการบริหารกองทุนที่จะจัดตั้ง ขึ้นนี้โดยเน้นการมีส่วนร่วมของแรงงานนอกระบบในฐานะที่เป็นเจ้าของที่แท้จริงของกองทุน

6) สำนักงานประกันสังคม กระทรวงการคลัง และหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องต้องให้การสนับสนุนการจัดระบบสวัสดิการของชุมชน ในฐานะที่เป็นหลักประกันทางสังคมอีกประการหนึ่งของแรงงานนอกระบบ และประชาชน

การเตรียมการขยายประกันสังคมสู่แรงงานนอกระบบของสำนักงานประกันสังคม

จากการเรียกร้องอย่างต่อเนื่องของเครือข่ายแรงงานนอกระบบ ทำให้สำนักงานประกันสังคม มีการเตรียมการที่จะขยายความคุ้มครองประกันสังคมสู่แรงงานที่อยู่นอกระบบประกันสังคมเดิม มาตั้งแต่ปี 2548 และได้มีการตั้งอนุกรรมการมาแล้ว 2 ชุด คือ

1. คณะอนุกรรมการศึกษาความเป็นไปได้ในการขยายการคุ้มครองประกันสังคมสู่แรงงานนอกระบบ และ
2. คณะอนุกรรมการเตรียมการขยายความคุ้มครองประกันสังคมสู่แรงงานนอกระบบ ตามลำดับ โดยมีตัวแทนของ Homenet อยู่ในคณะอนุกรรมการทั้ง 2 ชุดดังกล่าว ซึ่งอนุกรรมการได้ดำเนินการยกร่างชุดสิทธิประโยชน์ และอัตราการจ่ายเงินสมทบของแรงงานนอกระบบที่จะเข้าสู่กองทุน โดยรับฟังความคิดเห็นบางส่วนจากเครือข่ายแรงงานนอกระบบซึ่งมีการยกร่างมาแล้วหลายร่าง ยกร่างฉบับที่หนึ่ง มีรายละเอียดที่ขัดต่อหลักการพื้นฐานของประกันสังคมอยู่หลายประการ เนื่องมาจากอิทธิพลของฝ่ายการเมืองที่มีต่อการกำหนดนโยบาย เช่น

1. การให้แรงงานนอกระบบเข้าสู่ระบบโดยสมัครใจ ที่มีแนวโน้มจะเกิดความเสี่ยงว่าแรงงานนอกระบบกลุ่มที่ไม่มีความ แข็งแรงทางเศรษฐกิจเท่านั้นที่จะเห็นความสำคัญของการเข้าสู่ระบบ
2. แรงงานนอกระบบเท่านั้นที่จะจ่ายเงินสมทบเข้าสู่กองทุนประกันสังคม รัฐและผู้ว่าจ้าง/เจ้าของงานไม่ร่วมจ่ายสมทบ และ
3. จะเริ่มดำเนินการในประเด็นชราภาพก่อน

โดยมีลักษณะเพียงการจัดการเงินออมของกลุ่มแรงงานนอกระบบ ทั้งที่ความเป็นจริงแรงงานนอกระบบมีความเสี่ยงในเรื่องอื่น ๆ เช่นเดียวกันกับผู้ใช้แรงงานในระบบ

ความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งล่าสุดที่เกิดขึ้นเมื่อกันยายน 2549 เปิดโอกาสให้คณะ อนุกรรมการชุดที่ 2 ได้พัฒนายกร่างชุดสิทธิประโยชน์ฉบับล่าสุด ที่มีรายละเอียด คือ

1. เห็นสมควรที่จะให้แรงงานนอกระบบทุกคนเข้าสู่ระบบตามหลักการเฉลี่ยทุกข์-เฉลี่ยสุข
2. การจ่ายเงินสมทบเข้าสู่กองทุนตามฐานรายได้ ( ประมาณ ร้อยละ 4.5-5 ของรายได้ ) ซึ่งแน่นอนว่าจะต้องเริ่มจากการศึกษาเพื่อจัดทำประมาณการราย ได้ของแรงงานนอกระบบแต่ละกลุ่ม
3. รัฐบาลร่วมจ่าย
4. คุ้มครองสิทธิประโยชน์ 4 ประการ คือ เจ็บป่วย คลอดบุตร ทุพพลภาพ และ ตาย

โดยมีแนวคิดที่จะคุ้มครองเรื่องการขาดรายได้อันเนื่องมาจากการเจ็บป่วย การคลอดบุตร ซึ่งนับเป็นแนวคิดที่ค่อนข้างก้าวหน้า แต่สำนักงานประกันสังคมก็ยังคงมีความกังวล ในเรื่องงบประมาณที่รัฐบาลจะต้องร่วมสมทบ การอยู่ได้ของกองทุน และความสะดวกในการบริหารจัดการกองทุน ทำให้ยังไม่อยากคุ้มครองสิทธิประโยชน์ในปัญหาการว่างงาน และ จะเริ่มนำร่องในกลุ่มแรงงานนอกระบบที่มีความพร้อมทางเศรษฐกิจ และมีการรวมตัวที่ชัดเจนก่อน 6 กลุ่ม เช่น สหกรณ์ผู้ขับรถแท็กซี่ มัคคุเทศก์ เป็นต้น

สิทธิของแรงงานนอกระบบที่ปรากฏรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2550

และในนโยบายของรัฐบาลพรรคพลังประชาชน รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2550 กล่าวไว้ใน ส่วนที่ 7 แนวนโยบายด้านเศรษฐกิจ มาตรา 84 รัฐต้องดำเนินการตามแนวนโยบายด้านเศรษฐกิจดังต่อไปนี้ (7) ส่งเสริมให้ประชากรวัยทำงานมีงานทำ คุ้มครองแรงงานเด็กและสตรี จัดระบบแรงงานสัมพันธ์และระบบไตรภาคีที่ผู้ทำงานมีสิทธิเลือกผู้แทนของตน จัดระบบประกันสังคม รวมทั้งคุ้มครองให้ผู้ทำงานที่มีคุณค่าอย่างเดียวกันได้รับค่าตอบแทน สิทธิประโยชน์ และสวัสดิการที่เป็นธรรม โดยไม่เลือกปฏิบัติ และ ส่วนที่ 6 สิทธิเสรีภาพในการประกอบอาชีพ มาตรา 44 บุคคลย่อมมีสิทธิได้รับหลักประกันความปลอดภัยและวัสดิภาพในการทำงาน รวมทั้งหลักประกันในการดำรงชีพทั้งในระหว่างการทำงาน และเมื่อพ้นภาวะการทำงาน

ทั้งนี้ตามที่กฎหมายบัญญัติ นโยบายของ รัฐบาล และ รมต.กระทรวงแรงงานปัจจุบัน ตามที่รัฐบาลปัจจุบันได้แถลงนโยบายต่อรัฐสภาเมื่อ 18 กุมภาพันธ์ 2008 นั้น มีส่วนที่เกี่ยวข้องกับแรงงานนอกระบบ ใน นโยบายที่รัฐบาลจะดำเนินการในช่วงระยะเลา 4 ปี ข้อ 1 นโยบายสังคมและคุณภาพชีวิต
1.2 นโยบายด้านแรงงาน
(3) ให้การคุ้มครองแรงงานตามมาตรฐานแรงงานไทยมูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ ซึ่งให้ความสำคัญกับความปลอดภัยในการทำงานและสวัสดิการแรงงาน พร้อมทั้งจัดระบบการคุ้มครองให้แก่แรงงานนอกระบบให้ครอบคลุมมากขึ้น และ รมต.กระทรวงแรงงานปัจจุบัน ได้ให้นโยบายแก่ข้าราชการกระทรวงแรงงาน ว่าการพัฒนาด้านแรงงานของกระทรวงแรงงาน ต้องคำนึงถึงมาตรฐานแรงงาน ของ ILO ควบคู่ไปด้วย โดยเฉพาะหลักการ Decent Work และมีนโยบายแรงงานนอกระบบ เป็นนโยบายข้อ 6 ในจำนวนนโยบายทั้งหมด 16 ข้อ ระบุว่า ขอให้เร่งดำเนินการให้แรงงานนอกระบบได้รับการคุ้มครองดูแลในเรื่องสิทธิ สวัสดิการ และผลประโยชน์ตอบแทนการทำงานที่เหมาะสมเท่าเทียมกับแรงง
านในระบบ ด้วยการพิจารณาขยายการประกันสังคมออกไปยังกลุ่มอาชีพต่างๆ โครงการขยายการคุ้มครองประกันสังคมสู่แรงงานนอกระบบ ของสำนักงานประกันสังคมปัจจุบัน ในปี 2551 นี้

โครงการขยายการคุ้มครองประกันสังคมสู่แรงงานนอกระบบ ของ สำนักงานประกันสังคมประกาศที่จะกลับไปเริ่มที่มาตรา 40 ใน พ.ร.บ.ประกันสังคม พ.ศ. 2533 (ฉบับเดิม) ซึ่งเป็นมาตราที่เปิดไว้สำหรับการประกันตนโดยสมัครใจของผู้ที่ไม่ใช่ลูกจ้างตามคำจำกัดความ ของ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซึ่งผู้ประกันตนจะต้องจ่ายเงินสมทบ 3,360 บาทต่อปี เพื่อที่จะได้รับสิทธิประโยชน์คุ้มครองในกรณี เสียชีวิต ทุพพลภาพ และการคลอดบุตร เท่านั้น โดยจะเน้นกลุ่มเป้าหมายกลุ่มแรกคือผู้ขับขี่แท็กซี่ ซึ่งนอกจากจะไม่ตอบสนองปัญหาที่เป็นจริงและความต้องการของ กลุ่มแรงงานนอกระบบแล้ว ยังทำให้การทำงานร่วมกันที่ผ่านมาระหว่างสำนักงานประกันสังคมและภาคประชาชนในช่วงเวลาหลายปีที่ผ่านมาสูญเปล่า ซึ่งคงไม่สามารถสรุปเป็นอื่นได้นอกจากการทำงานแบบ “ขอไปที” หรือ “สักแต่ว่าทำ” อีกครั้งหนึ่งของสำนักงานประกันสังคม

เมื่อประกอบกับข้อวิพากษ์วิจารณ์ของผู้ใช้แรงงานที่มีต่อการบริหารงานของสำนักงานประกันสังคมมาโดยตลอดว่า บริหารกองทุนประกันสังคมโดยไม่ได้คำนึงถึงความเป็นเจ้าของและผลประโยชน์ที่แท้จริงของผู้ใช้แรงงาน นำมาซึ่งข้อเรียกร้องให้มีการปรับโครงสร้างการบริหารกองทุนประกันสังคม ซึ่งนับเป็นข้อเรียกร้องที่มีเหตุผลอย่างยิ่ง

หมายเหตุ
บทความนี้เขียนเนื่องในงานมอบรางวัลศาสตราจารย์นิคม จันทรวุทุร ประจำปี 2550 ซึ่งจัดขึ้นโดยสถาบันทรัพยากรมนุษย์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 30 เมษายน 2551 ศาสตราจารย์นิคม จันทรวุทุร นับเป็นปูชนียบุคคลด้านแรงงาน และเป็นผู้วางรากฐานการประกันสังคมในประเทศไทย

ในช่วงเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมานี้ มีการจัดประชุมสัมมนาด้านแรงงานหลายเรื่องทั้งในระดับประเทศ ระดับภูมิภาค และระดับสากล เช่น เรื่อง“สถานการณ์แรงงานนอกระบบและแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย” เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน เรื่อง
“ทิศทางและแนวโน้มในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิแรงงานในบริบทของอาเซียน” และ “ขบวนการสหภาพแรงงานสากลในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้: โครงสร้างและยุทธศาสตร์” เมื่อวันที่ 27 – 28 พฤศจิกายน ซึ่งทั้ง 3 เรื่องจัดโดยมูลนิธิ ฟรีดริค เอแบร์ท และคณะกรรมการสมานฉันท์แรงงานไทย มีการประชุม เรื่อง “อาชีวอนามัยและความปลอดภัยในการทำงานและการค้าที่เป็นธรรม” ระหว่างวันที่ 16 – 18 พฤศจิกายน โดย มูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ
และเครือข่ายผู้รับงานไปทำที่บ้านในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เรื่อง “คนงานหญิงในอุตสาหกรรมสิ่งทอ” เมื่อวันที่ 25
พฤศจิกายน โดยคณะกรรมการแรงงานหญิงแห่งเอเชีย (Committee for Asian Women ) และเครือข่ายการรณรงค์
Clean Cloth Campaign จัดสัมมนาระหว่างวันที่ 26 – 29 พฤศจิกายน ที่ผ่านมา

ถ้าดูจากหัวข้อการสัมมนาจะเห็นว่าประเด็นในการสัมมนาต่างๆ นั้นดูเหมือนจะมีอยู่หลายประเด็นตามความสนใจและประสบการณ์ ของผู้จัด แต่เมื่อเข้าร่วมในการสัมมนาต่างๆ

ที่กล่าวมาข้างต้นจะพบว่าทุกเรื่องมีความเชื่อมโยงและสัมพันธ์กัน กล่าวคือ ผลพวงของการพัฒนาในกระแสโลกาภิวัฒน์และการกำหนดเขตการค้าเสรี (FTA) ทำให้กลุ่มทุนพยายามปรับตนเองเพื่อให้สามารถแข่งขันได้โดย ปรับสภาพการจ้างงานให้เป็นแบบยืดหยุ่น มีการเหมาช่วงงานหรือส่งงานออกไปทำนอกโรงงาน หรือใช้แรงงานข้ามชาติ การปรับสภาพการจ้างในหลายรูปแบบนี้ ได้ส่งผลกระทบต่อคนทำงานโดยเฉพาะแรงงานหญิงให้ได้รับค่าแรงที่ต่ำ มีชั่วโมงการทำงานที่ยาวนาน มีความเสี่ยงจากสภาพการทำงาน และขาดความรู้สึกมั่นคงในการทำงาน ช่องว่างระหว่างคนจนและคนรวยห่างกันมาก

จำนวนแรงงานนอกระบบและแรงงานข้ามชาติมีเพิ่มขึ้นจนมีขนาด ที่ใหญ่กว่าแรงงานในระบบ โดยเฉพาะในประเทศไทยในจำนวนผู้มีงานทำประมาณ 35.5 ล้านคนนั้นเป็นแรงงานในระบบและข้าราชการเพียง 13.5 ล้านคนที่ได้รับการคุ้มครองโดยกฎหมายและระบบประกันสังคม และอีกประมาณ 22 ล้านคนเป็นแรงงานนอกระบบที่ไม่อยู่ภายใต้การคุ้มครองของกฏหมายแรงงาน และไม่มีประกันสังคม ต้องเผชิญกับการทำงานหนักโดยมีชั่วโมงการทำงาน 5 – 11
ชั่งโมงต่อวัน ค่าแรงที่ได้รับก็เป็นรายชิ้นและค่อนข้างต่ำ เช่นงานเย็บรองเท้าได้ค่าแรงคู่ละ 4 บาท เย็บผ้าได้ค่าแรงตัวละ 3 – 8 บาท เป็นต้น นอกจากนั้นยังมีแรงงานข้ามชาติอีกประมาณ 2 ล้านคน ที่ต้องเผชิญปัญหาที่รุนแรงกว่าแรงงานนอกระบบ เช่น ถูกคุกคามจากตำรวจ ได้ค่าแรงต่ำ ทำงานหนักที่แรงงานไทยไม่นิยมทำ เช่นงานประมง และลูกจ้างทำงานบ้าน ถูกจำกัดสิทธิในการเดินทาง การสื่อสาร และการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรม

นอกเหนือจากการปรับเปลี่ยนสภาพการจ้างให้มีลักษณะยืดหยุ่นและหันไปใช้แรงงานนอกระบบและแรงงานข้ามชาติเพื่อลดค่าใช้จ่าย และไม่ต้องรับผิดชอบมาตรฐานในการทำงานตามกฎหมาย ทั้งสภาพการทำงานและสวัสดิการแล้ว
ผลจากกระแสโลกาภิวัฒน์และการกำหนดเขตการค้าเสรียังเปิดโอกาสให้กลุ่มทุนใช้กลยุทธ์ของการย้ายฐานการผลิตเพื่อลดค่าใช้จ่าย และหลีกหนีการต่อรองของกลุ่มผู้ใช้แรงงาน ซึ่งจะเห็นได้ชัดเจนในกรณีของอุตสาหกรรมสิ่งทอ ซึ่งสร้างงานและหล่อเลี้ยงคนงานหญิงในประเทศไทยมาประมาณ 3 ทศวรรษแล้ว ได้เริ่มย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศที่มีค่าแรงถูกและมีมาตรฐาน การทำงานที่ต่ำกว่าในประเทศเพื่อนบ้าน เช่นเวียดนาม และกัมพูชา มีการประมาณการกันว่าอุตสาหกรรมสิ่งทอจะย้ายฐานการผลิตส่วนใหญ่ไปอยู่ในจีนและอินเดีย โดย 50% ของมูลค่าการนำเข้าสิ่งทอในอเมริกาและยุโรปจะมาจากจีน เพราะที่ประเทศจีนนั้นแรงงานส่วนใหญ่ไม่ได้รับการคุ้มครองตามมาตรฐานขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ กล่าวคือได้รับค่าแรงต่ำ มีชั่วโมงการทำงานที่ยาวนาน มีความเสี่ยงด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยในการทำงาน และไม่ได้รับสวัสดิการใดๆ เป็นต้น

จะเห็นได้ว่าสิ่งที่คนทำงานจะต้องเผชิญนั้นมีหลากหลายมิติมากขึ้นทั้งรูปแบบการจ้างงานจากในระบบเป็นนอกระบบ
หรือการใช้แรงงานข้ามชาติมาทำงานแทน รวมทั้งการย้ายฐานการผลิตจากประเทศหนึ่งไปสู่อีกประเทศหนึ่ง ด้วยแนวทางเช่นนี้เมื่อมีการเรียกร้องมากขึ้นจากแรงงานในระบบ กลุ่มทุนก็จะปรับไปจ้างแรงงานนอกระบบและแรงงานข้ามชาติ เมื่อแรงงานนอกระบบและแรงงานข้ามชาติประเทศใด

เรียกร้องให้มีการคุ้มครองทางกฏหมายและสวัสดิการมากขึ้นกลุ่ม ทุนก็ถือโอกาสย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศเพื่อนบ้านแทน หนทางของการอยู่รอดที่แรงงานจะไม่ต้องทนอยู่ในสภาพที่ถูกเอารัดเอาเปรียบหรือตกงานจึงมิมีทางเลือกอื่นใดนอกจากการรวมพลังกันเพื่อรักษาสิทธิ ของตนให้ได้รับสภาพการจ้างที่ปลอดภัยได้มาตรฐาน และได้รับค่าแรงและสวัสดิการที่เป็นธรรมจากกลุ่มทุน และการรวมตัวกันนั้นก็มิสามารถจะจำกัดอยู่เฉพาะแวดวงและอนาเขตของตนได้ แรงงานทั้งหลายต้องเปิดใจให้กว้าง และตระหนักว่า “แรงงานทั้งผองพี่น้องกัน” โดยไม่เลือกว่าจะทำงานอยู่ในรูปแบบ หรือเชื้อชาติใด การปรับตัวให้เท่าทันกับสถานการณ์ที่จะต้องเผชิญ และช่วยกันผลักดันให้เกิดการรวมพลังอย่างเข้มแข็งในมวลหมู่ คนทำงานในลักษณะเดียวกัน และการรวมพลังข้ามรูปแบบการจ้างงาน ทั้งในและนอกระบบ และแรงงานข้ามชาติ

นอกจากนั้นการประสานงานและร่วมมือกันระหว่างขบวนการแรง งานทั้งระดับ ระหว่างประเทศ ภูมิภาค และสากล
จะช่วยยกระดับการรณรงค์ต่อสู้ให้เป็นการต่อสู้ของชนชั้นแรงงาน ซึ่งจะช่วยให้แรงงานมีอำนาจในการต่อรองเพิ่มมากขึ้น ในขณะเดียวกันขบวนการแรงงานก็ต้อง สามัคคีกับกลุ่มผู้บริโภคและประชาสังคมให้สนับสนุนการค้าขายที่เป็นธรรม ลดการเอารัดเอาเปรียบของกลุ่มทุน เพื่อให้สังคมที่เราอยู่นี้ เกิดความเป็นธรรม และมีการกระจายทรัพยากรที่มีอยู่อย่างเท่าเทียม

ความเป็นมา

ในปี 2546 มีการรวมตัวกันของผู้ขับขี่มอเตอร์ไซต์รับจ้างในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร
เพื่อเรียกร้องกับรัฐบาลให้แก้ปัญหาการเก็บค่าคุ้มครองต่อมาเมื่อวันที่ 23 มกราคม 2553 จึงมีการจดทะเบียนเป็นสมาคมโดยมีสมาชิกเริ่มต้น 100 คน ปัจจุบันสมาคมฯ มีสมาชิกประมาณ 6,395 คน จากพื้นที่กรุงเทพฯและปริมณฑลเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของสมาชิกนับตั้งแต่ 31 สิงหาคม 2557 สมาคมฯ มีการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อเป็นสวัสดิการให้แก่สมาชิก ปัจจุบันกลุ่มออมทรัพย์มีสมาชิกกว่า 400 คน มีเงินออมกว่า 7 ล้านบาทและมีเงินทุนหมุนเวียนกว่า 30 ล้านบาท

วัตถุประสงค์

• เพื่อปกป้องสิทธิประโยชน์ของผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์รับจ้าง
• เพื่อเป็นตัวแทนติดต่อประสานงานกับหน่วยงานราชการและอื่นๆ
• เพื่อยกระดับสมาชิกสมาคมฯให้มีชีวิตที่ดีขึ้น
• เพื่อให้การสนับสนุนกิจกรรมของหน่วยงานราชการและหน่วยงานอื่นๆที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม
• เพื่อปกป้องสิทธิประโยชน์ของผู้ใช้บริการและดูแลช่วยเหลือหน่วยงานของรัฐ

กรรมการ ปัจจุบันกรรมการบริหารสมาคมประกอบด้วย

1. นายเฉลิม ชั่งทองมะดัน นายกสมาคม
2. นายวิเชียร ชุ่มชื่น อุปนายก 1
3. นายไชยา อินทะสอน อุปนายก 2
4. นายจตุพล ขุนเทพ อุปนายก 3
5. นายชานนท์ จรัสแผ้ว กรรมการ
6. นายณรงค์ ศักด์ลืออำนาจ กรรมการ
7. นายดนัย โพธิ์กระสังข์ กรรมการ
8. นายดนุชาติ ผงธุลี กรรมการ
9. นายธาทรัพย์ จีทำ กรรมการ
10. นายวิทสุชาติ โกศล กรรมการ
11. นายณัฐพร พลอาจ กรรมการ
12. นางสาวลักษิกา ยาทอง กรรมการ
13. นายสามารถ ดอนบุราณ กรรมการ
14. นายมนตรี ใจทน กรรมการ
15. นายอุดม วันดี กรรมการ

สมาคมเครือข่ายแรงงานนอกระบบ (ประเทศไทย) แต่เดิมคือ กลุ่มผู้รับงานไปทำที่บ้าน ที่เริ่มทำงานร่วมกับองค์กรพัฒนาเอกชนภายใต้โครงการส่งเสริมการคุ้มครองทางสังคมแก่ผู้รับงานไปทำที่บ้านในช่วงปี 2535 – 2539 โดยใช้ชื่อร่วมกันว่า เครือข่ายแรงงานนอกระบบ เมื่อสิ้นสุดโครงการในปี 2540 องค์กรพัฒนาเอกชนได้เปลี่ยนมาใช้ชื่อ ศูนย์ศึกษาและพัฒนาผู้รับงานไปทำที่บ้านและจดทะเบียนเป็นมูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ ปี 2546 ในขณะที่กลุ่มผู้รับงานไปทำที่บ้านยังคงทำงานต่อไปจนถึงปี 2556 จึงมีการจดทะเบียนเป็นสมาคมอย่างเป็นทางการโดยใช้ชื่อว่าสมาคมเครือข่ายแรงงานนอกระบบ (ประเทศไทย) สมาคมเป็นองค์กรในระบบฐานสมาชิก (Membership Based Organization – MBO) โดยมีสมาชิกทุกสาชาอาชีพจากแรงงานนอกระบบทั้ง 3 ประเภท ได้แก่ แรงงานนอกระบบภาคผลิต แรงงานนอกระบบภาคบริการ และแรงงานนอกระบบภาคการเกษตร

อย่างไรก็ตามสมาชิกส่วนใหญ่เป็นผู้ทำการผลิตที่บ้าน เพื่อขายและเพื่อผลิตที่บ้าน และมีแรงงานนอกระบบส่วนอื่นๆ อีกมาก

วัตถุประสงค์

• ส่งเสริมพัฒนาการรวมกลุ่มและสร้างความเข้มแข็งแก่สมาชิกและเครือข่ายแรงงานนอกระบบ
• ส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจให้สมาชิกเครือข่ายแรงงานนอกระบบ
• เสริมสร้างและพัฒนาสวัสดิการใช้สมาชิกเครือข่ายแรงงานนอกระบบ
• ส่งเสริมนโยบายด้านสิทธิแรงงานและการคุ้มครองทางสังคมให้กับแรงงานนอกระบบ
• ส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นอนุรักษ์วัฒนธรรม ประเพณี ทรัพยากร และสิ่งแวดล้อม

กิจกรรมของสมาชิก

• ส่งเสริมการรวมกลุ่มของแรงงานนอกระบบ
• ผลักดันให้เกิดการคุ้มครองทางกฎหมายแก่แรงงานนอกระบบ
• ส่งเสริมความเข้มแข็งด้านเศรษฐกิจและความมั่นคงให้กับสมาชิกกลุ่มแรงงานนอกระบบ เช่นการพัฒนาทักษะด้านการผลิตและการตลาด
• รณรงค์ให้เกิดสวัสดิการและการคุ้มครองทางสังคมแก่แรงงานนอกระบบด้านต่างๆ เช่น ประกันสังคม , สุขภาพความปลอดภัยในการทำงาน เป็นต้น
• ประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐและภาคีที่เกี่ยวข้องเพื่อให้แรงงานนอกระบบสามารถเข้าถึงทรัพยากรต่างๆได้อย่างทั่วถึงและเป็นธรรม

กรรมการ

คณะกรรมการสมาคมแรงงานนอกระบบ มีคณะกรรมการบริหารซึ่งได้รับการเลือกมาจากตัวแทนเครือข่ายแรงงานนอกระบบในระดับภาคได้แก่

1. นางสาวนุชนภา บำรุงนา นายกสมาคม
2. นางกชพร กลักทองคำ อุปนายก 1
3. นางผัดแก้ว งามเมือง อุปนายก 2
4. นางวัชลีย์ เพชบุรี กรรมการ และเลขานุการ
5. นางสาวศิริพร บุญมาเลิศ กรรมการ และผู้ช่วยเลขานุการ
6. นางกนกวรรณ ด้วงเงิน กรรมการ และเหรัญญิก
7. นางฉลวย คงสม กรรมการ และผู้ช่วยเหรัญญิก
8. นายสงคราม ทองการี กรรมการ และปฏิคม
9. นางฉเร วัชวงศ์ กรรมการ และผู้ช่วยปฏิคม
10. นางสาวยุพิน เถิงจางวงศ์ กรรมการ และทะเบียน
11. นางธิดา อ่อนศรี กรรมการ และผู้ช่วยทะเบียน
12. นางสาวสุชานันท์ งามตา กรรมการ และผู้ช่วยทะเบียน
13. นางสาวปริยะมาต สุขสมบัติ กรรมการ และผู้ช่วยทะเบียน
14. นายครองทรัพย์ สุธรรม กรรมการ และประชาสัมพันธ์
15. นางสาวกุลปรียา ฟองอิน กรรมการ และผู้ช่วยประชาสัมพันธ์
16. นายสาแระ รีกาซอ กรรมการ และผู้ช่วยประชาสัมพันธ์
17. นางคนึงนิจ ทองโสภา กรรมการ และผู้ช่วยประชาสัมพันธ์
18. นายสมพงษ์ พะยัติ กรรมการ และสวัสดิการ
19. นางพันทิพย์ สุวรรณวงศ์ กรรมการ และผู้ช่วยสวัสดิการ
20. นางสอาด โต่นวุธ กรรมการ และผู้ช่วยสวัสดิการ
21. นางสุนทรี หัตถี เซ่งกิ่ง กรรมการ
22. นางพูลทรัพย์ สวนเมือง ตุลาพันธ์ กรรมการ

ความเป็นมา

เครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านในประเทศไทย ก่อตัวขึ้นเมื่อปี 2552 โดยการรวมตัวกันของผู้แทนจากหลายองค์กรในชื่อ “คณะทำงานเพื่องานที่มีคุณค่าสำหรับลูกจ้างทำงานบ้าน” โดยมีมูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ (Foundation for Labor and Employment Promotion – FLEP) เป็นผู้ประสานงานต่อมาในปี 2553 คณะทำงานได้ร่วมผลักดันให้เกิด “เครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านในประเทศไทย” โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะแก้ปัญหาของลูกจ้างทำงานบ้านที่ต้องทำงานหนักโดยไม่ได้รับสวัสดิการและการคุ้มครองโดยทุกฝ่ายเชื่อว่าการที่ลูกจ้างทำงานบ้านตระหนักในปัญหาของตนและรวมตัวกันสร้างเครือข่ายเพื่อรณรงค์และเรียกร้องสิทธิและคุ้มครองทางสังคมให้แก่ตนเองน่าจะเป็นแนวทางในปัญหาที่ดีที่สุด ปัจจุบันเครือช่ายลูกจ้างทำงานบ้านในประเทศไทยประกอบไปด้วย 2 ส่วนที่สำคัญ คือ เครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านคนไทย (Network of Thai Domestic Workers in Thailand) และเครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านข้ามชาติ (Network of Migrant Domestic Workers in Thailand) ในปัจจุบันเครือข่ายฯมีสมาชิกประมาณ514คน

วัตถุประสงค์

1. ส่งเสริมพัฒนาการรวมกลุ่ม และสร้างความเข้มแข็งให้กับสมาชิกรวมถึงเครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้าน
2. รณรงค์กฎหมาย และนโยบาย ด้านสิทธิแรงงาน และการคุ้มครองทางสังคมให้กับลูกจ้างทำงานบ้าน
3. เสริมสร้างเอกภาพและความสัมพันธ์อันดีระหว่างสมาชิกของเครือข่าย และเครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านอื่นๆ รวมทั้งสหภาพแรงงาน องค์กรสตรี องค์กรสิทธิมนุษยชน ทั้งในระดับประเทศ ระดับภูมิภาค และระดับสากล

กิจกรรม

เครือข่ายฯ ได้จัดกิจกรรมให้กับสมาชิกอย่างต่อเนื่อง ที่สำคัญได้แก่

1. การส่งเสริมการรวมกลุ่มและสร้างความเข้มแข็ง เนื่องจากเครือข่ายให้ความสำคัญกับจำนวนสมาชิกที่เพิ่มมากขึ้น และการพัฒนาศักยภาพของสมาชิก โดยการจัดประชุมกลุ่มย่อย เพื่อให้ความรู้กับสมาชิก ในเรื่องที่เป็นประโยชน์และสมาชิกให้ความสนใจ ได้แก่ กฎกระทรวงคุ้มครองลูกจ้างทำงานบ้าน การเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม การปฐมพยาบาล สุขภาพความปลอดภัยในการทำงาน การเข้าเมืองและการทำงานในประเทศไทยอย่างถูกกฎหมาย เป็นต้น
2. การรณรงค์เรื่องกฎหมาย นโยบาย เครือข่ายได้รณรงค์ให้มีกฎหมายคุ้มครองลูกจ้างทำงานบ้านและการบังคับใช้กฎหมายอย่างทั่วถึง โดยปัจจุบันอยู่ระหว่างรณรงค์ให้สำนักงานประกันสังคมขยายความคุ้มครอง มาตรา 33 แก่ลูกจ้างทำงาน รวมทั้งรณรงค์ให้มีการใช้จรรยาบรรณในการจ้างลูกจ้างทำงานบ้านเพื่อให้ลูกจ้างทำงานบ้าน ได้รับการคุ้มครองเพิ่มมากขึ้น
3. การจัดสวัสดิการให้แก่สมาชิก ได้แก่กิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์ซึ่งเริ่มก่อตั้งในปี 2557 ถือว่าประสบความสำเร็จ และสามารถนำผลกำไรมาใช้ในการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิกได้อย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้เครือข่ายฯ มีกองทุนช่วยค่าทำศพแก่สมาชิกที่เสียชีวิต และเมื่อต้นปี 2561 ได้เริ่มมีการก่อตั้งกองทุนเพื่อให้ความช่วยเหลือ เรียกว่า “กองทุนยุติธรรม” โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้ความช่วยเหลือกับพี่น้องลูกจ้างทำงานบ้านที่ถูกละเมิดสิทธิ และไม่มีเงินทุนในการต่อสู้ อีกทั้งเครือข่ายฯ ยังมีกิจกรรมอื่นๆ เพื่อสร้างความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิก รวมทั้งการจัดตั้งกลุ่มอาสาสมัครเพื่อช่วยเหลือให้คำปรึกษาด้านกฎหมายเบื่องต้นกับลูกจ้างทำงานบ้านผ่าน Hotline นอกจากนั้น เครือข่ายฯ ยังมีการเข้าร่วมรณรงค์ในระดับสากลกับเครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านทั่วโลก เพื่อต่อต้านการละเมิดสิทธิและการใช้ความรุนแรงกับลูกจ้างทำงานบ้านอีกด้วย
4. การทำงานร่วมกับกระทรวงแรงงานและนายจ้าง เพื่อสานต่อกิจกรรมที่เป็นประโยชน์กับลูกจ้างทำงานบ้านทุกคนในประเทศไทยไม่ว่าจะเป็นการรณรงค์ให้มีการบังคับใช้กฎหมายอย่างทั่วถึง การส่งเสริมให้มีการใช้จรรยาบรรณในการจ้างลูกจ้างทำงานบ้าน การส่งเสริมให้ใช้สัญญาจ้างงานที่ได้มาตรฐาน การแก้ไขขั้นตอนการขออนุญาตทำงานของแรงงานข้ามชาติให้ง่าย และมีราคาไม่แพง การจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะฝีมือให้แก่ลูกจ้างทำงานบ้านอย่างต่อเนื่อง และที่สำคัญคือการสร้างทัศนคติที่ดีของนายจ้างและสังคมต่ออาชีพลูกจ้างทำงานบ้าน

กรรมการ

ปัจจุบันเครือข่ายฯ มีกรรมการทั้งสิ้น 15 คน เป็นแรงงานไทย 12 คน และแรงงานข้ามชาติ 3 คน ดังต่อไปนี้

ความเป็นมา

สมาพันธ์เครือข่ายแรงงานนอกระบบ ก่อตั้งขึ้น เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2559 เกิดจากการรวมตัวของสมาคมเครือข่ายแรงงานนอกระบบ (ประเทศไทย) สมาคมผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์รับจ้างแห่งประเทศไทย เครือข่ายลูกจ้างทำงานในประเทศไทย และ สหพันธ์ผู้ค้าหาบเร่แผงลอย กรุงเทพมหานคร

วัตถุประสงค์

1. เพื่อพัฒนาความเป็นธรรม และลดความเลื่อมล้ำทางสังคมที่เกิดกับแรงงานนอกระบบ
2. เพื่อพัฒนาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ และสุขภาวะของแรงงานนอกระบบ
3. เพื่อรณรงค์ให้มีกฎหมาย นโยบาย ที่เอื้อต่อการคุ้มครอง พัฒนา และส่งเสริมแรงงานนอกระบบ
4. เพื่อให้สังคมยอมรับ และตระหนักถึง บทบาทการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของแรงงานนอกระบบ

กลยุทธ์ในการดำเนินงาน

1. การพัฒนาด้านเศรษฐกิจ
2. ผลักดันนโยบาย กฎหมาย ที่เอื้อต่อความเป็นอยู่ของแรงงานนอกระบบ
3. การมีส่วนร่วมในการกำหนด และการตัดสินใจ
4. การพัฒนาศักยภาพขององค์กร

คณะกรรมการบริหารสมาพันธ์แรงงานนอกระบบ (ประเทศไทย)

1. นางกชพร กลักทองคำ ประธานสมาพันธ์แรงงานนอกระบบ (ประเทศไทย)
2. นายเฉลิม ชั่งทองมะดัน รองประธาน และนายกสมาคมผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์รับจ้างแห่งประเทศไทย
3. นางสาวเรณู เดวีเลาะ รองประธาน และประธานเครือข่ายกลุ่มหายเร่แผงลอยหมู่บ้านนักกีฬาแหลมทอง
4. นางสาวกัญญภา ประสพสุข รองประธาน และประธานเครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านในประเทศไทย
5. นายปรีชา ไทยสงเคราะห์ รองประธาน และสหพันธ์ผู้ค้าหาบเร่แผงลอยกรุงเทพมหานคร
6. นางสาวกัญญารัตน์ ปัญญา เลขานุการ
7. นางพูลทรัพย์ สวนเมือง ตุลาพันธ์ ผู้ช่วยเลขานุการ
8. นางสุรีย์ วงศ์ตระกูล เหรัญญิก/การเงิน
9. นางมาลี สอบเหล็ก ผู้ช่วยเหรัญญิก/การเงิน
10. นางณีรมล สุทธิพรรณพงศ์ กรรมการ
11. นางสาวนุชนภา บำรุงนา กรรมการ
12. นางมาลี จันทร์กลับ กรรมการ
13. นางสมจิตร ลาเลิศ กรรมการ
14. นายณัฐดนัย กุลชัชยศอนันต์ กรรมการ
15. นายจิตศักดิ์ แซ่ตั้ง กรรมการ
16. กนกวรรณ ด้วงเงิน กรรมการ