ในโอกาสนี้ จึงอยากจะขอเรียนเชิญทุกท่าน มาร่วมแสดงความยินดีกับ คุณเรณู เดวีเลาะ ประธานเครือข่ายผู้ค้าหมู่บ้านนักกีฬาแหลมทอง ที่ได้รับเลือกให้เป็น ประธานสมาพันธ์แรงงานนอกระบบ (ประเทศไทย) คนล่าสุด ด้วยมติเป็นเอกฉันท์จากที่ประชุม

นับเป็นครั้งแรกที่สมาพันธ์แรงงานนอกระบบ (ประเทศไทย) สามารถเชิญรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานมาร่วมเวทีเสวนาและรับฟังความคิดเห็นของแรงงานนอกระบบได้ ในงานที่จัดขึ้นโดยสมาพันธ์แรงงานนอกระบบ (ประเทศไทย) จัดงานร่วมกับ สถาบันวิจัยสังคม จุฬาฯ HomeNet Thailand และ สสส. ในวันที่ 9-10 กุมภาพันธ์ 2025  ภายในงานมีจำนวนผู้เข้าร่วมงานทั้งสิ้น 134 คน เป็นเพศชาย 43 คน เพศหญิง 91 คน มีกิจกรรมดังต่อไปนี้

• ชุดการแสดงทางวัฒนธรรมประจำภาค 
• นิทรรศการและร้านค้าของแรงงานนอกระบบ 
• การแสดงของแต่ละอาชีพ 12 เรื่องเล่าจากปากของแรงงาน 
• เวทีเสวนาโดยวิทยากร 13 ท่านภายใต้หัวข้อเสวนา 4 หัวข้อ ได้แก่
  • ทิศทางการพัฒนากฎหมาย นโยบาย หลักประกันทางสังคมของแรงงานนอกระบบ 
  • ทิศทางการพัฒนาระบบประกันสังคมของแรงงานนอกระบบ 
  • ทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจของแรงงานนอกระบบ และ
  • แนวทางการช่วยเหลือ เยียวยาแรงงานนอกระบบ ที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

โดยผลลัพธ์ที่น่าประทับใจของตัวงานคือการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายภายใต้ 4 หัวข้อเสวนาหลักที่ถูกรวบรวมและประมวลผลจากกิจกรรมภายในงาน และนำเสนอโดยตัวแทนแรงงานนอกระบบทั้ง 4 ท่านต่อหน้าท่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน และตัวงานยังเป็นที่พูดถึงในวงกว้าง เป็นข่าวที่ถูกตีพิมพ์ไปในหลายสำนัก ซึ่งถือว่าเป็นการเพิ่มการรับรู้ถึงการมีอยู่และส่งเสียงของแรงงานนอกระบบออกไปสู่สังคมภายนอกอย่างแท้จริง

และจากข้อเสนอเชิงนโยบายที่ได้มาจากภายในงานทั้งหมด มีข้อที่น่าสนใจอยู่มาก เช่น การสนับสนุนประกันสังคมถ้วนหน้า (Universal Social Security) ซึ่งเป็นข้อเสนอที่สะท้อนปัญหาสำคัญของแรงงานนอกระบบในไทย ซึ่งกว่า 60% ของแรงงานทั้งหมดมักอยู่นอกระบบการคุ้มครอง และถ้าเดินหน้าทำได้จริง จะทำให้แรงงานทุกคนมีหลักประกันทางสังคมขั้นพื้นฐาน ไม่ว่าจะอยู่ในมาตราใด (33, 39, 40) หรือทำอาชีพอะไร โดยแนวทางนี้ยังสอดคล้องกับความเป็นธรรมทางสังคม (social justice) และแนวโน้มสากลที่ผลักดันให้แรงงานทุกกลุ่มมีสิทธิขั้นพื้นฐานเท่าเทียมกัน หรือ การช่วยเหลือแรงงานที่ได้รับผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะข้อเสนอ การสนับสนุนให้ผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์รับจ้างเปลี่ยนมาใช้ยานพาหนะไฟฟ้า ถือเป็นมาตรการที่เชื่อมโยงประเด็นแรงงาน–สิ่งแวดล้อม–พลังงานเข้าด้วยกัน นอกจากจะช่วยแรงงานลดค่าใช้จ่ายและเสี่ยงต่อมลพิษแล้ว ยังสอดรับกับเป้าหมายด้านการลดคาร์บอนของประเทศ ข้อเสนอนี้สะท้อนถึงการมองแรงงานนอกระบบในฐานะ “ผู้ได้รับผลกระทบโดยตรง” จากภาวะโลกรวน และควรมีมาตรการเฉพาะเพื่อเยียวยา

• มาตรา 40 (เสรีภาพในการประกอบอาชีพ)
• มาตรา 71 (สิทธิขั้นพื้นฐานด้านสวัสดิการเพื่อความมั่นคงในการดำรงชีวิต)

เสียงผู้ค้าที่เข้าร่วมสื่อสารออกมาอย่างตรงไปตรงมา

“หาบเร่คือชีวิต ไม่ใช่เพียงการค้าขาย แต่คือสิทธิในการอยู่รอดในเมืองที่เรารัก”

และทาง กสม. ได้ดำเนินการลงไปสำรวจความเดือดร้อน สืบข้อเท็จจริงในพื้นที่ที่ถูกยกเลิก ลงลึกไปที่ชุมชนจริง จัดเวทีสนทนากับผู้ค้าใน 8 เขตกรุงเทพฯ รวมผู้ได้รับความเดือดร้อนกว่า 1,000 คน เสียงจากพื้นที่หลากหลาย บางเขตเรียกร้องให้มี “จุดผ่อนผันถาวร” บางเขตอยากเห็นระบบอนุญาตที่โปร่งใสและลดการถูกรีดไถ

“ความหลากหลายเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาและความสองมาตรฐานของการบริหารเมืองในแต่ละเขต ที่บางเขตสามารถอนุมัติพื้นที่ให้เป็นจุดผ่อนผันได้ แต่บางพื้นที่กลับดูเหมือนจะไม่มีวัน“

ความร่วมมือของ สหพันธ์ผู้ค้าหาบเร่แผงลอย กทม. มูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ และสถาบันวิจัยสังคม จุฬาฯ ไม่ได้เพียงสร้างความรู้ด้านสุขภาวะ แต่ยังเป็นขบวนการเรียกร้องสิทธิและศักดิ์ศรีของผู้ค้าหาบเร่แผงลอย ที่ต้องการให้สังคมเห็นความสำคัญ”

เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2568 ได้ทำการจัดงานเสวนาสาธารณะหัวข้อ “Hawker Center สิงคโปร์: บทเรียนเพื่อการพัฒนาหาบเร่แผงลอยในประเทศไทย” ที่โรงแรมเอเชีย กรุงเทพฯ 

งานนี้ได้มีการเชิญผู้เชี่ยวชาญจากสิงคโปร์ 2 ท่าน — Dr. Lai Chee Kien และ Mr. KF Seetoh ผู้ก่อตั้ง Makansutra ที่ผลักดันจน “Hawker Culture” ได้รับการรับรองเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของ UNESCO ซึ่งตรงกับเป้าหมายของกิจกรรมนี้ ที่มีวัตถุประสงค์ในการนำเสนอมุมมองต่อกรุงเทพมหานคร ว่านโยบายหนังเมืองและวิสัยทัศน์ของสิงคโปร์ที่ได้รับการผลักดันจากทางกรุงเทพมหานครไม่ได้มีแต่ด้านดี แต่ยังมีข้อจำกัดและผลกระทบที่ตามมา ที่แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญจากสิงคโปร์ยังถึงกับออกปากว่า 

“อย่าลอกเลียนแบบสิงคโปร์ ขอให้นำส่วนของสิงค์โปร์มาใช้พัฒนาประเทศไทย มันเป็นหาบเร่ของไทยมีความสวยงามและเป็นเอกลักษ์มากอยู่แล้ว”

ประโยคนี้สะท้อนถึงทัศนคติว่าไทยไม่จำเป็นต้องปฏิบัติตามแบบแผนของชาติใด แต่ควรสร้างรูปแบบของตนเองที่สอดคล้องกับเอกลักษณ์และความงดงามของวัฒนธรรมท้องถิ่น

เกิดแนวคำถามที่ว่า โมเดล Hawker Center ของสิงคโปร์จะถูกนำมาปรับใช้กับกรุงเทพฯ ได้จริง ๆ หรือไม่ จะเหมาะสมไหมกับการดำเนินการเพื่อยกระดับหาบเร่แผงลอยให้เป็นทั้งโครงสร้างถาวร วัฒนธรรมอาหาร และอาชีพที่มั่นคงสำหรับผู้มีรายได้น้อย

แม้กรุงเทพฯ จะเต็มไปด้วยสีสันของสตรีทฟู้ดและหาบเร่แผงลอยที่คนทั้งโลกชื่นชม แต่ชีวิตของผู้ค้ายังคงเปราะบางและถูกกระทบหนักจากนโยบายจัดระเบียบเมืองให้กลายเป็นย่านผู้ดี โครงการ “Health Promotion for Street Vendors in Bangkok” ที่ได้รับทุนจาก สสส. สหพันธ์ผู้ค้าหาบเร่แผงลอย กรุงเทพฯ จึงได้ดำเนินการร่วมกับ สถาบันวิจัยสังคม จุฬาฯ มูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ (HomeNetThailand) และสำนักอนามัยกรุงเทพมหานคร จัดกิจกรรมบริการตรวจสุขภาพ ให้แก่ผู้ค้าตลาดสะพานพุทธเก่า สีลมไนท์มาร์เก็ต ผู้ค้าราษฎร์บูรณะ ผู้ค้าสายไหม ผู้ค้าศรีย่าน ตลาดโบ้เบ้ ผู้ค้าเทเวศร์

เสียงจากผู้ค้าที่เข้าร่วมกิจกรรมครั้งนี้

“เริ่มตระหนักหันมาสนใจดูแลสุขภาพตัวเองให้มากขึ้นเพราะถ้าร่างกายไม่แข็งแรงก็ไม่สามารถทำงานได้”

“อยากให้มีการจัดตรวจสุขภาพอีก เพราะไม่สามารถไปตรวจตามเวลาที่เขากำหนดได้“

“อยากจัดอีกเชิญคุณมาคุย ถาม-ตอบ เรื่องดูแลสุขภาพ แม้ว่าข้อมูลสุขภาพจะหาได้ง่ายในโซเซียลมีเดีย แต่ก็ไม่มั่นใจว่าจะเชื่อถือได้หารือไม่“

“นอกจากการให้ความรู้แก่ตัวผู้ค้าเองแล้ว ผู้ค้าที่ขายอาหารได้ตระหนักว่าเราก็สามารถมีส่วนช่วยให้ผู้บริโภคได้มีสุขภาพที่ดีได้ด้วย“

ภาพบรรยกาศภายในงาน